Σοφία Σταθάτου: Κριτική "Η Φόνισσα" του Παπαδιαμάντη σε σκηνοθεσία Θ. Αμπατζή

Κριτική της Σοφίας Σταθάτου, θεατρολόγου

Παρακολουθήσαμε την παράσταση Η Φόνισσα του Παπαδιαμάντη από την ομάδα Φάος σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπατζή στο θέατρο Χώρος.

Η σκηνοθετική προσέγγιση απομακρύνεται συνειδητά από την αφηγηματική αναπαράσταση του Παπαδιαμαντικού κειμένου και στρέφεται προς μία σκηνική σύνθεση που λειτουργεί περισσότερο ως κατάσταση παρά ως ιστορία. Η παράσταση δεν εστιάζει στο να διηγηθεί την ζωή της Φραγκογιαννούς, αλλά να την εγκλωβίσει σε έναν σκηνικό ηχητικό μηχανισμό όπου η ενοχή, η βία και η κοινωνική ασφυξία

αποκτούν σωματική υπόσταση. Ιδιαίτερη σημασία έχει η σκηνοθετική αντιμετώπιση του χορού, όπου τα παιδιά εντάσσονται ως ισότιμα μέλη, χωρίς ιεραρχικές ή διακριτές πρωταγωνιστικές θέσεις. Έτσι ενισχύεται η συλλογική δράση, ενώ παράλληλα διατηρείται μια ισορροπία ανάμεσα στην συμμετοχή και τον σεβασμό των εκφραστικών τους ορίων.

Η Φραγκογιαννού δεν προβάλλεται ως μεμονωμένος χαρακτήρας με ψυχολογικό βάθος, αλλά ως φορέας μίας συλλογικής συνθήκης. Η παρουσία των υπόλοιπων ηθοποιών, που λειτουργούν συχνά ως χορικό σώμα, ενισχύει την αίσθηση ότι το έγκλημα δεν γεννιέται από μία ατομική παρεκτροπή, αλλά από μία κοινωνία που αναπαράγει σιωπηρά τη βία. Η γυναίκα, η φτώχεια και η θρησκευτική ενοχή συνυπάρχουν σε ένα ενιαίο πλέγμα, χωρίς η σκηνοθεσία να επιδιώκει να προσφέρει ηθική λύτρωση ή σαφή καταδίκη. Επιπρόσθετα, η αποσπασματική ανάγνωση του κειμένου λειτουργεί ως αναλογικό στοιχείο, χωρίς όμως να αναιρεί τη σωματική και τελετουργική διάσταση της παράστασης. Με περιορισμένα σκηνικά [κουτιά, γραφομηχανές, δοχεία, χώμα και νερό] και βασικό άξονα τα σώματα και τις φωνές των ηθοποιών, η παράσταση προσφέρει μια σύγχρονη ουσιαστική σκηνική ανάγνωση του διηγήματος.

Μια αξιόλογη προσπάθεια της ομάδας Φάος από νεαρά παιδιά, καθώς ανταποκρίθηκαν με ακρίβεια στις απαιτήσεις του χορού, διατηρώντας ρυθμό και σκηνική πειθαρχία .Οι φωνές τους στο τραγούδι άκρως εντυπωσιακές και η παρουσία τους, φορτισμένη σημασιολογικά λόγω της θεματικής του έργου. Έτσι ενισχύεται η αίσθηση της ευαλωτότητας, χωρίς να καταφεύγουμε σε ρεαλιστική αναπαράσταση.

Εν κατακλείδι, η Φραγκογιαννού στο τέλος παραμένει ανοιχτή πληγή, δεν παρουσιάζεται ως τραγική ηρωίδα, ούτε ως τέρας. Η σκηνοθεσία του Αμπατζή δεν επιχειρεί να συμφιλιώσει τον θεατή με το κείμενο του Παπαδιαμάντη, αλλά να τον φέρει αντιμέτωπο με την διαχρονική σκληρότητα. Πρόκειται για την ιστορία μιας γυναίκας που εγκλωβίστηκε στις συνθήκες της εποχής της ή για έναν καθρέφτη μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να γεννά τη βία που καταδικάζει;